دوره 5، شماره 1 - ( 3-1404 )                   جلد 5 شماره 1 صفحات 150-121 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.22034/Archj.5.1.6

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sarlak S, Aghili Niaki S, Norouzi A, Afshari S. Chakha Site: The Revival and Economic, Social, and Commercial Flourishing of Old Hormuz during the Safavid Period. Archaelogy 2025; 5 (1) : 6
URL: http://archj.richt.ir/article-10-1661-fa.html
سرلک سیامک، عقیلی نیاکی شیرین، نوروزی عباس، افشاری ثریا. محوطه چَخا، احیای مجدد و شکوفایی اقتصادی، اجتماعی و بازرگانی هرمز قدیم در دوره صفوی. مجله باستان‌شناسی. 1404; 5 (1) :121-150

URL: http://archj.richt.ir/article-10-1661-fa.html

محوطه چَخا، احیای مجدد و شکوفایی اقتصادی، اجتماعی و بازرگانی هرمز قدیم در دوره صفوی
سیامک سرلک*1 ، شیرین عقیلی نیاکی2 ، عباس نوروزی3 ، ثریا افشاری4
1- پژوهشکده باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، siamaksarlak88@gmail.com
2- پژوهشگر آزاد
3- اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان هرمزگان
4- کارشناس پژوهشکده باستان‌شناسی
چکیده:   (433 مشاهده)
حوزه جغرافیایی خلیج فارس در طول تاریخ حیات اجتماعی جوامع مستقر در فلات ایران، نقش اساسی در برقراری ارتباطات و تعاملات فرهنگی و تجاری در سطوح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ایفا نموده است. بر اساس شواهد به‌دست آمده از پژوهش‌های باستان‌شناسی در کرانه‌ها، جزایر و پس‌کرانه‌های شمالی و جنوبی خلیج فارس، این منطقه به رغم فراز و نشیب‌های ناشی از تحولات سیاسی، اجتماعی و اقلیمی، دست‌کم در چهار بازه زمانی، به اوج شکوفایی اقتصادی/بازرگانی و اجتماعی/فرهنگی رسیده است. دوره نخست، همزمان با گسترش جوامع و فرهنگ‌های دوره کهن‌سنگی و مهاجرت گروه‌ها و جوامع انسانی، از شرق آفریقا به جنوب شرق و شرق آسیا و از طریق خلیج فارس، تنگه هرمز  و دشت میناب است. ابزارهای سنگی به‌دست آمده از اطراف روستای حسن‌لنگی و تراس رودخانه دره عبداله میناب، مربوط به دوره کهن‌سنگی زیرین (سنت ابزارسازی آشولین و فرهنگ ساتورابزار و قلوه ابزار مشابه با فرهنگ الدوین) مؤید این نظر است. دوره دوم، همزمان با عصر مفرغ قدیم در فلات ایران است. شواهد باستان‌شناسی مبین شکل‌گیری و گسترش استقرارهای این دوره در دشت میناب و نقش این منطقه در برقراری ارتباطات و تبادلات فرهنگی و بازرگانی به‌ویژه بین حوزه فرهنگی جنوب‌شرق، جنوب و جنوب‌غرب فلات ایران و توسعه و انتقال شاخص‌های فرهنگی این دوره به مراکز همزمان در کرانه‌های جنوبی و جنوب‌غربی خلیج‌فارس است. دوره سوم، همزمان با دوره اشکانی و ساسانی است. شواهد باستان‌شناسی دشت میناب نشان‌ می‌دهند در دوره پارت و ساسانی، با اتخاذ راهبردهای گوناگون به‌ویژه راهبرد سیاسی-نظامی و اقتصادی-بازرگانی (با تمرکز بر اقتصاد و بازرگانی دریامحور) و با به‌کارگیری استراتژی اعمال قدرت نظامی با هدف ایجاد ثبات سیاسی و تأمین امنیت و تسلط، نظارت و کنترل مسیرهای بازرگانی با هدف گسترش تجارت دریایی بین‌المللی، موجب توسعه و شکوفایی حوزه خلیج فارس در ابعاد گوناگون شد. دوره چهارم مصادف با نیمه دوم حکومت صفوی است. اسناد تاریخی و شواهد باستان‌شناسی نمایانگر افزایش چشمگیر استقرارها و مراکز شهری و روستایی، رونق و شکوفایی بازرگانی و برقراری ارتباط و تعامل بین شرق (چین و هند) و غرب (سواحل مدیترانه) و اعمال مدیریت بازرگانی توسط مراکز اصلی این دوره در دشت میناب/هرمز قدیم) و جزیره هرمز/هرمز جدید است. در این نوشتار ضمن بررسی نقش محوری هرمز قدیم در شکوفایی اقتصادی و تجارت دریایی حوزه خلیج فارس به‌خصوص در طول سده‌های میانی دوران اسلامی، روند تداوم حیات و شکوفایی مجدد هرمز قدیم، به‌ویژه محوطه چخا، به‌عنوان بخشی از کالبد و اندام شهری، و نظام اقتصادی و بازرگانی هرمز قدیم در دوره صفوی بررسی خواهد شد.  

 
شماره‌ی مقاله: 6
واژه‌های کلیدی: خلیج فارس، تنگه هرمز، میناب، هرمز قدیم، محوطه/خور چخا
متن کامل [PDF 3737 kb]   (164 دریافت)    
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: دوران اسلامی
دریافت: 1403/12/23 | پذیرش: 1404/3/19 | انتشار: 1404/3/30
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.