باستان‌شناسی منطقه لارستان در جنوب فارس

سرداری, علیرضا

English
ورود به سایت

ورود به عنوان

ورود خودکار

ثبت نام بازیابی رمز عبور
جستجو
سبد خرید
آیتمی وجود ندارد
فهرست

جستجو در:

نشریات

انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

مجله باستان شناسی

دوره 5، شماره 1 - ( 3-1404 ) جلد 5 شماره 1 صفحات 34-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

Mendeley

Zotero

RefWorks

Sardari A. Archaeology of the Laristan Region in Southern Fars. Archaelogy 2025; 5 (1) : 1
URL: http://archj.richt.ir/article-10-2317-fa.html

سرداری علیرضا. باستان‌شناسی منطقه لارستان در جنوب فارس. مجله باستان‌شناسی. 1404; 5 (1) :1-34

URL: http://archj.richt.ir/article-10-2317-fa.html

باستان‌شناسی منطقه لارستان در جنوب فارس

علیرضا سرداری^*

پژوهشکده باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، a.sardari@richt.ir

چکیده: (25 مشاهده)

منطقه بزرگ لارستان در جنوب استان فارس و شمال خلیج فارس، متشکل از 9 شهرستان، یکی از سرزمین‌های کهن فلات ایران بوده است. لارستان در طول تاریخ، هویت خاص منطقه‌ای از منظر فرهنگی داشت و براساس منابع مکتوب، از دوره اشکانی دارای حاکمیت نیمه مستقل بود که توسط امرای محلی معروف به «میلادیان» تا دوران ساسانی، قرون اولیه و میانی اسلامی اداره می‌شد. برای چنین تاریخ غنی و متمادی، انتظار وجود آثار و شواهد فراوان می‌رود که در سراسر این سرزمین پراکنده هستند. چنانکه با آغاز پژوهش‌های باستان‌شناسی از حدود یک قرن پیش در این منطقه، محوطه‌ها و آثار مختلفی از دوران پیش‌ازتاریخ، تاریخی و اسلامی شناسایی شده‌اند. این پژوهش‌ها شامل 21 برنامه بررسی، 3 برنامه کاوش/خواناسازی و 10 برنامه گمانه‌زنی باستان‌شناسی هستند که در این تحقیق کوشش شده غالب این برنامه‌ها، بررسی و ارزیابی شوند. مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهند که پهنه فرهنگی لارستان کهن از دوره پارینه‌سنگی میانی از حدود 250 هزار سال پیش، شاهد حضور جوامع انسانی بوده است که تداوم آن به صورت دست‌افزارهای سنگی در دوره پارینه‌سنگی جدید و فراپارینه‌سنگی دیده می‌شود. شواهد اندکی از مرحله آغازنوسنگی در ارتفاعات گاوبست یافت شده، اما هنوز آثاری از نوسنگی و آغاز روستانشینی در این منطقه به‌دست نیامده است. در دوره مس‌وسنگ، همزمان با مراحل باکون و لپویی در هزاره‌های پنجم و چهارم پیش‌ازمیلاد، جمعیت منطقه رو به ازدیاد نهاد و در بسیاری از دشت‌های میان‌کوهی، روستاهای کوچک شکل ‌گرفتند. از مرحله بانش و کفتری، همزمان با دوره آغازایلامی و ایلامی نیز آثار به نسبت اندکی شناسایی شده که این محدود بودن محوطه‌ها در دوره هخامنشی ادامه یافته است. در دوره فراهخامنشی و اشکانی الگوی استقراری منطقه لارستان تغییر می‌یابد و تعداد استقرارها نیز رو به فزونی می‌نهد. پس از این، در دوره ساسانی با انفجار جمعیت و افزایش ساخت قلعه‌ها و شهرها مانند کاریان مواجه هستیم که تداوم رشد این استقرارها و آثار در دوران اسلامی، حاکی از اهمیت فزاینده این منطقه به‌واسطه موقعیت راهبردی، مسیرهای ارتباطی و روابط بازرگانی دریایی بوده است. به‌رغم بررسی‌های باستان‌شناسی گوناگون در شهرستان‌های مختلف این منطقه، ضروری است برای شناخت ماهیت و هویت دقیق جوامع گذشته این منطقه، کاوش‌های باستان‌شناسی بیشتری نیز در آینده صورت پذیرد.

شماره‌ی مقاله: 1

واژه‌های کلیدی: لارستان، جنوب فارس، گاهنگاری، الگوی استقراری، مطالعات باستان‌شناسی

متن کامل [PDF 3764 kb] (10 دریافت)

نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: بررسی های میدانی و کاوش
دریافت: 1403/12/7 | پذیرش: 1404/2/21 | انتشار: 1404/3/30

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.