1- پژوهشکده باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، neda.jalali@gmail.com
2- پایگاه میراث ملی ارجان و چگاسفلی
چکیده: (1929 مشاهده)
با گسترش روزافزون طرحهای عمرانی، بهویژه در حوزۀ ساخت و توسعه زیرساختهایی همچون سدها، لزوم توجه به ملاحظات فرهنگی و میراثی در مراحل اولیۀ طراحی و مکانسنجی پروژهها، بیش از پیش اهمیت دارد. بررسیهای باستانشناسی، بهعنوان بخشی از مطالعات پایه، روشی مناسب برای شناسایی، مستندسازی و حفاظت از محوطهها و دادههای فرهنگی ـ تاریخی محسوب میشوند. در این راستا، در سال ۱۳۹۴، بهمنظور بررسی آثار فرهنگی ـ تاریخی در محدودۀ آبگیر سد بلوبین در استان زنجان، بررسی میدانی گستردهای صورت گرفت. منطقۀ موردمطالعه در جنوبشرقی شهرستان ایجرود و در حاشیۀ رودخانۀ قزلاوزن واقعشده است. این محدوده دارای ویژگیهای طبیعی و اقلیمی متنوعی شامل دشتهای کوچک میانکوهی و ارتفاعات کوهستانی است و از منابع آبی دائمی بهرهمند است. این عوامل جغرافیایی و محیطی در شکلگیری و تداوم استقرارهای انسان این منطقه در دورههای مختلف نقش مهمی ایفا کردهاند. در جریان این بررسی، نوزده محوطه و تپۀ باستانی شناسایی شد که بر اساس یافتههای سطحی بازهای زمانی از دوران تاریخی و اسلامی (دورۀ اشکانی و ساسانی تا سدههای متأخر دوران اسلامی) را در برمیگیرند. یافتهها شامل قطعات متنوعی از سفالهای شاخص، آثار معماری و شواهدی از فعالیتهای معیشتی و زیستی است که بیانگر تنوع فرهنگی و پیوستگی استقرار در این منطقه است. تحلیل دادههای حاصل از این بررسی، افزون بر معرفی و مستندسازی محوطههای شناساییشده، امکان بازسازی نسبی الگوهای استقراری در حوزۀ میانی رودخانۀ قزلاوزن را فراهم میسازد و بر اهمیت این منطقه در مطالعات باستانشناسی شمالغرب ایران تأکید دارد.
شمارهی مقاله: 4
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
بررسی های میدانی و کاوش دریافت: 1403/8/8 | پذیرش: 1403/9/23 | انتشار: 1403/9/30