fa چشم‌انداز باستان‌شناسی پهنۀ آبگیر سد بلوبین، شهرستان ایجرود، زنجان <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Tahoma;"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">با گسترش روزافزون طرح‌های عمرانی، به‌ویژه در حوزۀ ساخت و توسعه زیرساخت‌هایی همچون سدها، لزوم توجه به ملاحظات فرهنگی و میراثی در مراحل اولیۀ طراحی و مکان‌سنجی پروژه‌ها، بیش ‌از پیش اهمیت دارد. بررسی‌های باستان‌شناسی، به‌عنوان بخشی از مطالعات پایه، روشی مناسب برای شناسایی، مستندسازی و حفاظت از محوطه‌ها و داده‌های فرهنگی ـ تاریخی محسوب می‌شوند. در این راستا، در سال </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt">۱۳۹۴</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">، به‌منظور بررسی آثار فرهنگی ـ تاریخی در محدودۀ آبگیر سد بلوبین در استان زنجان، بررسی میدانی گسترده‌ای صورت گرفت. منطقۀ موردمطالعه در جنوب‌شرقی شهرستان ایجرود و در حاشیۀ رودخانۀ قزل‌اوزن واقع‌شده است. این محدوده دارای ویژگی‌های طبیعی و اقلیمی متنوعی شامل دشت‌های کوچک میان‌کوهی و ارتفاعات کوهستانی است و از منابع آبی دائمی بهره‌مند است. این عوامل جغرافیایی و محیطی در شکل‌گیری و تداوم استقرارهای انسان این منطقه در دوره‌های مختلف نقش مهمی ایفا کرده‌اند. در جریان این بررسی، نوزده محوطه و تپۀ باستانی شناسایی شد که بر اساس یافته‌های سطحی بازه‌ای زمانی از دوران تاریخی و اسلامی (دورۀ اشکانی و ساسانی تا سده‌های متأخر دوران اسلامی) را در برمی‌گیرند. یافته‌ها شامل قطعات متنوعی از سفال‌های شاخص، آثار معماری و شواهدی از فعالیت‌های معیشتی و زیستی است که بیانگر تنوع فرهنگی و پیوستگی استقرار در این منطقه است. تحلیل داده‌های حاصل از این بررسی، افزون بر معرفی و مستندسازی محوطه‌های شناسایی‌شده، امکان بازسازی نسبی الگوهای استقراری در حوزۀ میانی رودخانۀ قزل‌اوزن را فراهم می‌سازد و بر اهمیت این منطقه در مطالعات باستان‌شناسی شمال‌غرب ایران تأکید دارد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">The rapid expansion of development projects&mdash;particularly large-scale infrastructure such as dams&mdash;has underscored the importance of integrating cultural heritage assessments into the early stages of planning and site selection. As a core component of environmental and feasibility studies, archaeological surveys provide essential tools for identifying, documenting, and preserving cultural and historical resources. In 2015, a systematic field survey was carried out in the proposed reservoir area of the Balvabin Dam in Zanjan Province, northwestern Iran. The study area, situated in the southeastern part of Ijrud County along the Qezel Owzan River, encompasses a varied landscape of intermontane plains and mountainous terrain, sustained by permanent water sources&mdash;environmental features that have historically supported long-term human occupation.The survey led to the identification of 19 archaeological sites and mounds, with surface materials indicating continuous settlement from the Parthian and Sasanian periods through the Late Islamic period. The assemblage includes diagnostic pottery sherds, architectural remains, and evidence of domestic and subsistence activities, all pointing to a complex cultural landscape and long-term occupation. Beyond documenting the locations and characteristics of these sites, the data enable a partial reconstruction of settlement patterns in the middle basin of the Qezel Owzan River. This study highlights the archaeological significance of the region and its broader relevance to understanding long-term human habitation and cultural continuity in northwestern Iran.</span></span></span></div> زنجان,بلوبین,بررسی باستان‌شناسی,دوران تاریخی,دوران اسلامی Zanjan,Balvabin,Archaeological Survey,Historical Period,Islamic Period 53 74 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-4034-1&slc_lang=fa&sid=10 fatemeh farshijalali فاطمه فرشی جلالی neda.jalali@gmail.com Yes Iranian Center for Archaeological Research (ICAR), Research Institute of Cultural Heritage and tourism پژوهشکده باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری Hamed Molaie kordshooli حامد مولایی کردشولی hamed_mowlaiey@yahoo.com No Arjan and Chega Sofla Cutural Heritage Base پایگاه میراث ملی ارجان و چگاسفلی