other بررسی و گمانه زنی باستان شناختی در استحکامات دفاعی مزدوران و کلات نادری <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;">دره های شمالی رشته کوه هزارمسجد-کپه داغ به مثابه دروازۀ شمال شرق فلات ایران طی قرن ها و هزاره ها شاهد وقوع منازعاتی بوده که بین صحرانوردان بخش های مرکزی آسیا و یکجانشینان ساکن در فلات ایران جریان داشته است. ارتفاعات هزارمسجد-کپه داغ که همانند دیواره ای مرتفع بر بخش شمالی خراسان قد افراشته، ساکنان خراسان را تا حدودی از گزند هجمه های اقوام شمالی مصون می داشت. با وجود این ، معابر کوهستانی راه نفوذ به این سرزمین را هموار می ساخت و بدین ترتیب کوهپایه ها و دشت های حاصلخیز خراسان در معرض غارت آن اقوام قرار می گرفت. در محل این معابر بود که اهالی خراسان دست به کار شده و به تأسیس استحکامات دفاعی اقدام می کردند. کلات و مزدوران دو نقطه از مناطق کوهستانی خراسان به شمار می رفتند که حفاظت و حراست از آنها به معنای حفظ کیان خراسان و فلات ایران بود. طی بررسی میدانی که در پاییز سال 1395 با همکاری باستان شناسان ایرانی و بریتانیایی صورت گرفت بخش عمده ای از تأسیسات مذکور، بررسی مطالعه و مستند نگاری شد. مطالعۀ متون تاریخی و تاریخگذاری مطلق داده های حاصله از گمانه زنی باستان شناختی نشان داد که احداث سازه های دفاعی در این ناحیه، به دلیل تداوم جریان های تاریخی تا قرون اخیر ادامه داشته است. گرچه روایات مسطور در متون پهلوی و آثار مشهود در عکس های قاجاری، مستندات و شواهدی از پیشینۀ قبل از اسلامی آثار کلات ارائه می دهند، ولی شیوۀ معماری و نتایج تاریخ نگاری مطلق بیانگر قدمتی معادل دورۀ افشار برای آثار مشهود کلات می باشند. همچنین شیوۀ مشابه معماری استحکامات مزدوران تاریخی همزمان با سازه های کلات نشان می دهد در واقع، این سازه ها جزیی از یک سیستم دفاعی را تشکیل می دادند که به همت ساکنان کوهپایه های هزارمسجد-کپه داغ طی قرون متمادی احداث و به دفعات بازسازی شده اند.</span><br> <br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">The valley to the north of Hezar Masjed-Kopet Dagh mountains serve as the northern barriers of the Iranian Plateau, witnessing over the millennia many conflicts between the nomadic people of Central Asia and the settled people of the Iranian Plateau. The Hezar Masjed-Kopet Dagh &nbsp;heights is tantamount to a wall to the north of Khorasan, protecting the people of Khorasan from invading northern hoards. However, mountain passes provided a passage that allowed the steppe-dwelling nomads penetrate and plunder the fertle, irrigated farms in the southern foothills of mountain range. It was along these passes that the people of Khorasan built defensive fortifications. Kalat-e Naderi and Mozdooran are two highland forts that guarded these passages.&nbsp;<br> &nbsp;&nbsp; &nbsp;In Autumn 2016, a joint Iranian-British team surveyed and recorded a major section of these fortifications. Combining the information from historical sources with archaeological finds, as well as dating of the remains indicate that building defensive structures has been going on in this region for a long time. While we can extract some information from Pahlavi sources and the 19th century photographs point to pre-Islamic constructions, the results of archaeological work point to post-Afsharid period. &nbsp;&nbsp;<br> &nbsp;</div> خراسان, کلات, مزدوران, منظر دفاعی, استحکامات دفاعی. Khorasan, Kalat, Mozdooran, Defensive landscape, fortifications.  49 60 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A--2319-54&slc_lang=other&sid=10 Meysam Labbaf Khaniki میثم لباف خانیکی Yes گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران Eberhard Sauer ابرهارد سوئر No دانشکدۀ تاریخ کلاسیک و باستان شناسی، دانشگاه ادینبورو Christian Hopper کریستن هاپر No گروه باستان شناسی، دانشگاه دورام