other پراکنش و توالی استقرارهای پیش‌ازتاریخی غرب رودخانه کرخه، شمال خوزستان <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;">بیش از صدسال است که در دشت شوشان در بخش شمالی استان امروزی خوزستان، بررسی‌ها و کاوش‌های بی‌شماری انجام‌شده است. اکثر این فعالیت‌های میدانی بر بخش مرکزی این دشت تمرکز داشته‌اند و بررسی‌های روشمند انگشت‌شماری در بخش‌های حاشیه‌ای آن صورت گرفته است. متأسفانه، بسیاری از بررسی‌های گذشته یا بهتر است بگوییم نخستین بررسی‌هایی که در دشت شوشان انجام شد، کل دشت را در مدت‌زمان سه یا چهار هفته بررسی کرده‌اند که در مقیاس وسعت زیاد این دشت زمان بسیار کمی برای انجام یک بررسی دقیق و روشمند به‌حساب می‌آید. درواقع اطلاعات ما از نظام‌های استقراری و توالی فرهنگی در مناطق حاشیه‌ای همچون غرب کرخه بسیار اندک و ناقص است. علاوه بر این، بقایای جنگ تحمیلی عراق باعث شده است که بعد از انقلاب نیز این منطقه هرگز موردتوجه مطالعات جدی و روشمند باستان‌شناسی قرار نگیرد. در بیشتر بحث‌های صورت گرفته در مورد هزارۀ پنجم و چهارم پ. م.، بیشتر به دشت دهلران در شمال غرب دشت شوشان اشاره‌شده است، درحالی‌که منطقه حائل بین دشت شوشان و دهلران که در واقع می‌توانسته به‌عنوان پلی ارتباطی بین این دو دشت به‌صورت مستقیم و جنوب میان‌ رودان به‌صورت غیرمستقیم بوده باشد، هرگز موردبررسی قرار نگرفته است.<br> در این مقاله، محوطه‌ها و نظام استقراری در طول هزاره پنجم تا اوایل هزاره سوم پ.م. در غرب کرخه موردبحث قرار خواهد گرفت. علاوه بر این، با تکیه‌بر بررسی‌های صورت گرفته در غرب کرخه، دوره تاریک و مهم در باستان‌شناسی جنوب غرب ایران یعنی دوره شوش پایانی الف (دوره گذار از شوش ۱ به شوش ۲) در شمال دشت شوشان بازبینی و مورد نقد خواهد گرفت تا درک درستی از چالش‌ها و مشکلات اصلی نظام استقراری این دوره در دشت شوشان ارائه شود.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:14px;">Most part of the lowland Susiana has been the object of numerous archaeological surveys and excavations for more than 100 years. However, the overwhelming majority of the archaeological studies have been concentrated on the upper Khuzestan plains, the area between the Karkheh River in the west and the Karun River in the east. Surprisingly, the vast region on the west bank of the Karkheh River has never been systematically surveyed.<br> In 2004 and 2005, a four-month intensive survey was conducted in this part which resulted in the discovery of 81 settlements ranging from prehistoric to Islamic times. This data, not only evolve the existing Susiana survey database, but offer new insights into the long-term cultural changes and continuity in the region. It also provides a deeper understanding of the nature of the relationship between Susiana and its periphery, buffer zone of the Deh Luran plain.<br> Analysis of settlement patterns from fifth to the early third millennium BC on the west bank of the Karkheh River forms the scope of this article. Moreover, based on the survey results of the west Karkheh, the Terminal Susa A period (periods between Susa I and II) will be reviewed and re-examined.</span></span></div> غرب کرخه, دشت شوشان, شمال خوزستان, الگوهای استقراری, شوش پایانی الف West Karkheh, Susiana plain, Upper Khuzestan, Settlement patterns, Terminal Susa A 43 62 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2319-8&slc_lang=other&sid=10 Ali Zalaghi علی زَلَقی Yes Ph.D candidate, Department of the Near Eastern Archaeology University of Mainz, Mainz, Germany دانشجوی دکتری، گروه باستان شناسی شرقی، دانشگاه ماینز، ماینتس، آلمان