en حفاظت از دسترسی به منابع آب در خارج از استحکامات ایران باستان: دسترسی محافظت‌شدهٔ سطحی یا زیرزمینی <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">از کهن‌ترین دوران، دسترسی به آب و تأمین امنیت آن در اطراف استحکامات و قلعه‌های ایران، به ایجاد زیرساخت‌های آبی سطحی و زیرزمینی منجر شده است. بسته به دورۀ تاریخی و حکومت‌ها، از دورۀ ماد-اورارتو تا ساسانی، روش‌های ایجاد زیرساخت‌های آبی تحول یافته است. بااین‌حال، دغدغۀ تأمین امنیت منابع آبِ مورد استفاده برای مردم و دام‌هایی که در قلعه</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">&lrm;ها پناه گرفته بودند، همواره پاسخی پایدار به شرایط ناامن و دوران بی‌ثباتی به‌شمار می‌آمد. در غرب ایران، این تلاش‌ها عمدتاً به شکل ساخت تونل‌هایی به منظور دسترسی به چشمه‌ها و رودخانه‌های اطراف این استحکامات صورت می‌گرفت. در حالی‌که در شرق و مرکز ایران که مناطقی با اقلیم خشک و نیمه خشک هستند، این نیاز با حفر چاه‌ برطرف می‌شد. اما اگر سکونتگاه‌ها در زمین‌های مرتفع قرار داشتند و از منابع آب زیرزمینی دور بودند، برای پرهیز از دشواری‌های حفر چاه‌های بسیار عمیق، آب‌انبارها و چاه‌هایی در خارج از محوطه، در ارتفاعات پایین‌تر و در دامنه‌ها ساخته می‌شد و برای دسترسی‌ به آن‌ها راهروهایی ایجاد می‌گردید. با بررسی و تحلیل موقعیت این زیرساخت‌ها می‌توان دو دورۀ اصلی را برای آن‌ها در نظر گرفت که هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند: دورۀ ماد-اورارتویی و دورۀ ساسانی. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:107%">Since the earliest antiquity, access to water and its securing around the fortified sites in Iran have led to both underground and surface water infrastructures. Depending on the era and the dominant civilizations&mdash;from the Medo-Urartian periods to the Sassanids&mdash;the methods evolved. However, the concern with securing access to water supply points, both for people and for livestock sheltered within fortified spaces, remained a constant response to times of uncertainty. Thus, in western Iran, efforts to obtain water mainly involved accessing springs and watercourses, often by building access tunnels for protection. In the east and center of the country, in semi-arid and arid zones, wells were dug. However, settlements located on elevated terrain were far from groundwater sources, and to avoid the difficulties of digging extremely deep wells, these were instead constructed outside the sites, lower on the slopes, with fortified access corridors leading to these water points. Observation and analysis of the location of these infrastructures reveal two main periods, each with distinct characteristics: the Medo-Urartian period on one hand, and the Sassanid period on the other. </span></span></span></div> ایران, فارس, معماری نظامی, زیرساخت‌های آبی, ماد-اورارتو, ساسانی Iran, Fārs, fortified sites, water infrastructures, Medo-Urartian period, Sassanid period. 0 0 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3690-14&slc_lang=en&sid=10 Jean-Claude Voisin ژان کلود ووازن Yes Researcher Reza Farnoud رضا فرنود No Research Engineer