fa الگوی زیستگاهی دوره‌های اشکانی و ساسانی در منظر باستان‌شناختی پیش‌کوه غربی لرستان، زاگرس مرکزی <div style="text-align: justify;">بخش عمده‌ای از ناحیۀ معروف به پیشکوه غربی در شهرستان‌های کوهدشت و رومشکان استان لرستان قرار می‌گیرد. موقعیت ویژۀ کوهدشت و رومشکان که مناطق جنوب‌غربی و مرکزی ایران را به جادۀ خراسان بزرگ و در نهایت میان‌رودان وصل می‌کرده از یک سو و قابلیت‌های زیست محیطی آن از سوی دیگر، باعث شده تا همواره مورد توجه گروه‌های انسانی از دوره‌های مختلف قرار گیرد. در این مقاله الگوهای زیستگاهی دوران اشکانی و ساسانی به‌همراه عناصر تأثیرگذار بر منظر باستان‌شناختی این منطقه ارائه شده است. برای رسیدن به این هدف ۲۷۷ اثر فرهنگی شامل تپه، محوطه و سازه‌های معماری حاصل پژوهش‌های انجام شده در شهرستان‌های کوهدشت و رومشکان مورد بررسی قرار گرفته است. به‌علاوه، با بررسی کیفیت زیستگاهی دورۀ اشکانی و ساسانی کوهدشت و مقایسۀ آن با مناطق دیگر تلاش می‌شود تا به شواهدی که برهم‌کنش‌های زیستگاهی با محیط طبیعی را نشان می‌دهد نیز پرداخته شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در الگوهای زیستگاهی دوران اشکانی و ساسانی تغییراتی چون افزایش تعداد محوطه‌ها در دورۀ اشکانی و وسیع‌تر شدن محوطه‌ها در دوران ساسانی صورت پذیرفته است.</div> <div style="text-align: justify;">Kuhdasht and Rumishkan counties comprise a significant area of Western Pish-i kuh in Luristan Province. The strategic location of Kuhdasht and Rumishkan, which historically connected the southwestern and central regions of Iran to the Great Khorasan Road and, ultimately, to Mesopotamia, as well as their environmental suitability, have attracted human groups in various periods. This article examines the settlement patterns of the Parthian and Sassanian eras, and investigates the factors influencing the archaeological landscape of this region. To achieve this, 277 sites, including mounds, settlements, and architectural structures documented in studies conducted in Kuhdasht and Rumishkan counties, have been analyzed. Additionally, this study compares the habitat quality of the Parthian and Sassanian periods in Kuhdasht with that of other regions to address the interactions between settlement patterns and the environment. The findings indicate that changes in settlement patterns occurred during the Parthian and Sassanian eras, such as an increase in the number of sites during the Parthian period and an expansion in the size of sites during the Sassanian period.</div> باستان‌شناسی منظر,الگوهای زیستگاهی,پیشکوه غربی,کوهدشت,اشکانی,ساسانی. Landscape archaeology,settlement patterns,Western Pish-i kuh,Kouhdasht,Parthian,Sassanian. 57 70 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-3872-1&slc_lang=fa&sid=10 Hamzeh Ghobadizadeh حمزه قبادی زاده hqobadizadeh@gmail.com Yes Graduated from the University of Tehran with a PhD in Archaeology, majoring in the historical period. دانش‌آموخته دکتری باستان شناسی دانشگاه تهران، گرایش دوران تاریخی