Archaelogy

fa جوامع اولیۀ انسانی در سواحل جنوبی خلیج فارس: عصر نوسنگی Early Human Societies on the Southern Persian Gulf Littoral: Neolithic Period <div style="text-align: justify;">در چارچوب پژوهش‌های باستان‌شناسی حوضۀ خلیج فارس، آگاهی از جوامع و زیستگاه‌های باستانی سواحل جنوبی که در کشورهای عربی واقع شده‌اند، موضوعی حائز اهمیت است. چنان‌که مطالعات مربوط به دوران پیش‌ازتار یخ (عصر نوسنگی) منطقه، می‌تواند به شناخت خاستگاه‌ها و روندهای توسعه و افول جوامع نوار ساحلی و پسکرانه‌های آن کمک کند. باستان‌شناسی پیش‌ازتاریخ سواحل جنوبی خلیج فارس را می‌بایست در بستر مطالعات کلی شبه‌جزیرۀ عربستان بررسی نمود. چنان‌که این شبه‌جزیره، به‌عنوان گذرگاه مهاجرت و جابجایی انسان‌ها از دوران پارینه‌سنگی و پلیستوسن قدیم در راستای فرضیه «خروج از افریقا» نقش مهمی داشته است. پس از آن در دوران هولوسن قدیم (هزارۀ هفتم پ‌م)، زیستگاه‌هایی که آثار و  اشیای آن‌ها، اقتباسی از فرهنگ‌های لوانت در شمال‌غرب خلیج فارس بوده، گونه‌ای از جوامع جدید را پدید آوردند که به «نوسنگی» منسوب می‌شوند. شاخصۀ اصلی یافت شده این جوامع، دست‌افزارهای سنگی مرتبط با جوامع گردآورنده و ماهیگیری است که بعضی از آن‌ها به گله‌داری و دامپروری نیز می‌پرداختند. عصر نوسنگی در سواحل جنوبی خلیج فارس تا اواخر هزارۀ چهارم پ‌م، مقارن با آغاز عصر مفرغ ادامه می‌یابد. در هزاره‌های ششم و پنجم پ‌م، مردم ساکن در این کرانه‌ها، با تولید و مبادلۀ ظروف سفالی نیز آشنا می‌شوند. آن‌ها علاوه بر تولید سفال‌های زُمُخت، ساده و بی‌نقش بومی، از ظروف منقوش نخودی رنگ مشابه با گونه «عُبید » نیز بسیار استفاده می‌کرده‌اند که دلالت بر مبادلات و ارتباطات دریایی گسترده این مناطق با جنوب بین‌النهرین بوده است. در این مقاله تلاش خواهد شد همراه با معرفی ۲۴ محوطه از این دوران، ماهیت و تغییرات فرهنگی جوامع عصر نوسنگی سواحل جنوبی خلیج فارس توضیح داده شود.<br>  </div> <div style="text-align: justify;">Based on archaeological research on the southern coasts of the Persian Gulf, it is important to study prehistoric sites and settlements in the Arabian countries of this region to identify their nature, origins, and processes. Prehistoric societies of this region must be interpreted in the framework of the Arabian Peninsula, which facilitated the migration of early human populations from Africa to Asia during the Paleolithic and Early Pleistocene periods based on the “Out of Africa Hypothesis”. In the next millennia, the societies adopted new lifestyles as reflected in various types of artifacts they used, including lithics comparable to the Levant cultures in the Early Holocene (7th Millennium BC) so-called “Neolithic”. The lithic industry of these societies is associated with hunter-gatherer societies, some of which have been a trend toward animal husbandry. The Neolithic period continued through the late fourth millennium BC, contemporaneous with the beginning of the Bronze Age. These societies also used pottery vessels during the sixth and fifth millennia BC, dividing into two types: plain coarse wares and painted fine buff wares. painted black-on-buff ceramic assemblages parallel to the Ubaid phase in southern Mesopotamia, which attests to early exchanges and migrations between these two regions. The paper reviews 24 Neolithic sites on the southern coasts of the Persian Gulf and discusses their transformations during the Holocene period.</div> خلیج فارس,نوسنگی,هلوسن,عبید,سواحل جنوبی,شبه‌جزیرۀ عربستان Persian Gulf,Neolithic,Holocene,Ubaid,Southern Littoral,Arabian Peninsula 1 30 http://archj.richt.ir/browse.php?a_code=A-10-2161-2&slc_lang=fa&sid=10 Alireza Sardari علیرضا سرداری sardary@yahoo.com Yes ICARRICHT پژوهشکده باستان شناسیپژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری