دوره 4، شماره 3 - ( 9-1403 )                   جلد 4 شماره 3 صفحات 116-101 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Yousefi H, Golmoghani zadeh asl M, Farhani A. An Analysis of the Religious Attitude of Ālam Shᾱh Khᾱtun, Mother of Shᾱh Ismᾱil Safavid, Based on the Concepts of Inscriptions and World Heritage Documents of Sheikh Safi al-Din Khangāh and Shrine Ensemble in Ardabil. Archaelogy 2024; 4 (3) : 6
URL: http://archj.richt.ir/article-10-1941-fa.html
یوسفی حسن، گلمغانی زاده اصل ملکه، فرحانی علی. واکاوی در گرایش مذهبی علم‌شاه خاتون مادر شاه اسماعیل براساس مضامین کتیبه‌ها و اسناد میراث جهانی مجموعه خانقاهی-آرامگاهی شیخ صفی‌الدین اردبیلی. مجله باستان‌شناسی. 1403; 4 (3) :101-116

URL: http://archj.richt.ir/article-10-1941-fa.html

واکاوی در گرایش مذهبی علم‌شاه خاتون مادر شاه اسماعیل براساس مضامین کتیبه‌ها و اسناد میراث جهانی مجموعه خانقاهی-آرامگاهی شیخ صفی‌الدین اردبیلی
حسن یوسفی*1 ، ملکه گلمغانی زاده اصل2 ، علی فرحانی3
1- اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل ، rymh2012@yahoo.com
2- اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل
3- استادیار پژوهشکده باستان شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
چکیده:   (1557 مشاهده)
اسناد تاریخی و داده‌های باستان‏‌شناسی نقش مهمی در روشن کردن تاریکی‌ها و ابهامات تاریخی و بررسی تحولات فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعیِ یک دورۀ زمانی دارند. میراث جهانی مجموعۀ خانقاهی و آرامگاهی شیخ صفی‌الدین اردبیلی دارای منابع و اسناد بسیار و ناشناختۀ دو عصر شیخوخیت و سلطنت صفویان است که برای تکمیل حلقه‌های گمشدۀ تاریخ مذهبی صفویان، قبل از رسمیت حکومت ملی ایران بر پایۀ آموزه‌های تشیع، بسیار راهگشا هستند. یکی از مباحث تاریخی عمدۀ سه دهۀ پایانی سدۀ نهم و دو دهۀ نخست سدۀ دهم هجری، علنی‌سازی گرایش مذهبی صفویان و رونمایی کامل آن با اقتدار مؤسس سلسله است. در این مقاله با بهره‌گیری از مطالعات میدانی، کتابخانه‌ای و اسنادی و همچنین استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، بر اساس منابع دست اول، یادگارهای مذهبی، کتیبه‌ای و اسناد خطی موجود در میراث جهانی مجموعۀ خانقاهی و آرامگاهی شیخ صفی‌الدین اردبیلی به واکاوی در گرایش مذهبی علم‌شاه بیگم، مادر شاه اسماعیل صفوی، پرداخته شده است. مهم‌ترین پرسش‌های مطرح در این پژوهش عبارت است از: دلایل انتساب سنگ مزار مرمری موجود در حیاط مقابر، جوار بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی به مادر شاه اسماعیل چیست و  این اثر مربوطه به چه تاریخی است؟ ارتباط گرایش دینی مذهبی علم‌شاه خاتون با مضمون سند خطی نویافته در بین اسناد مجموعه و مضامین کتیبه‌ای این سنگ مزار چیست؟ علاوه بر این در این نوشتار تلاش خواهد شد تغییر گرایش دینی علم‌شاه خاتون از عیسوی به محمدی با محوریت تشیع مورد بررسی قرار گیرد. تجزیه و تحلیل مضامین اسناد کتیبه‌ای موجود در تشکیلات دینی و آموزشی شیخ صفی‌الدین اردبیلی متعلق به اواخر سدۀ نهم و سه دهۀ اول قرن دهم هجری نشان‌دهندۀ علنی‌سازی و رونمایی گرایش مذهبی علم‌شاه در پذیرش اسلام و ایمان به مذهب همسرش است که بخشی از آن با مضامین کتیبه‌ای شیعی و دفن او در جوار روضۀ جد صفوی به تجلی رسیده است.
شماره‌ی مقاله: 6
واژه‌های کلیدی: کلید واژه‌ها: صفویان، مذهب، سنگ مزار، علم‌شاه بیگم، مادر شاه اسماعیل، مجموعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی
متن کامل [PDF 2223 kb]   (677 دریافت)    
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: دوران اسلامی
دریافت: 1403/8/1 | پذیرش: 1403/9/19 | انتشار: 1403/9/30
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.