استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران ، mozhgan.jayez@yahoo.com
چکیده: (1445 مشاهده)
مسئلۀ روششناسی در بررسی محوطههای پارینهسنگی علیرغم اهمیت فراوان، کمتر مورد بحث واقع شده است و در انتشارات موجود، راهنماها و دستورالعملها در زمینۀ روش بررسی، ثبت و نمونهبرداری محوطهها بسیار نادرند. آنچه که تاکنون در سطح بینالمللی در این زمینه صورت گرفته است، بیشتر در قالب «مطالعات تصادفی و موقعیتمحور» بوده است که در آن، عارضههای زمین بیشترین تأثیر را در شناسایی محوطهها داشتهاند. در اکثر مواقع، هدف از بررسیها کشف محوطههای دارای نهشتههای فرهنگی است که توالی فرهنگی و زیستمحیطی را در یک محوطه نشان دهند و منجر به ایجاد توالی فرهنگی ـ گاهنگارانۀ منطقهای مبتنی بر یک یا چند محوطۀ شاخص میگردد. این مسئله در حالی است که شکارگران ـ گردآورندگان دوران پارینهسنگی، زندگی متحرک با الگوهای نسبتاً پیچیدهای داشتهاند و بایستی به زندگی آنها بهعنوان پراکنشی از فعالیتهای متنوع در گسترهای متشکل از چشماندازهای زیستی، با طول مدت و شدت استقرار بسیار گوناگون، نگریست. بنابراین، در بررسیهای باستانشناختی، نگاه به چشماندازهای پارینهسنگی بایستی با هدف بازسازی الگوهای تحرک، با کنترل زمانی و مکانی یافتههای این دوران و توجه به این موضوع باشد که چشماندازهای زیستی در مقیاس زمانی پارینهسنگی، دستخوش تغییرات فراوان ناشی از فرسایش، رسوبگذاری، فعالیتهای تکتونیکی، تغییر سطح آبها، تغییر آبوهوا، پوشش گیاهی و هیدرولوژی شدهاند. در این پژوهش، تلاش شده است تا با نگاهی به فعالیتهای میدانی بینالمللی، علاوه بر مرور شیوههای مورد استفاده و نقاط قوت و ضعف آنها، مواردی در زمینۀ شیوههای بررسی و نمونهبرداری محوطههای پارینهسنگی که تاکنون کمتر به آنها توجه شده است، مورد بررسی قرار گیرند؛ همچون ثبت مکانهایی که فاقد یافتههای فرهنگی هستند در کنار مکانهای دارای یافتههای فرهنگی؛ ثبت برجای آثار منقول پارینهسنگی در مقابل برداشت و انتقال آنها به پایگاههای مطالعاتی؛ شیوههای نمونهبرداری در محوطهها و مطالعات زمینریختشناسی.
شمارهی مقاله: 2
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
باستان شناسی و تاریخ هنر دریافت: 1403/7/16 | پذیرش: 1403/9/15 | انتشار: 1403/9/30